ĐẶC SẢN QUẢNG BÌNH

ĐẶC SẢN QUẢNG BÌNH

Qu?ng Bình không ch? có b? bi?n Nh?t L? tuy?t ??p, nh?ng hang ??ng có m?t không hai mà còn có nh?ng món ?n nh? mãi không quên.

1. Bánh xèo Qu?ng Hòa

BÁNH XÈO

Bánh xèo Qu?ng Hòa làm b?ng g?o ??, hoa v?n n?i ??u, ??n gi?n nh?ng ph?i ?? các món kèm theo: cá chu?i, n?m, rau s?ng, bánh ?a và n??c ch?m.

??a n?m g?m có giá, rau két và v?ng. ??u ?? giá làm n?m ph?i lo?i ??u ??, h?t to b?m. G?o làm bánh xèo là lo?i lúa mành màu ??, ch? xay bóc v? lúa (còn có tên g?i là g?o ??, g?o l?t) ngâm n??c kho?ng 5 ti?ng r?i ?em xay, dùng muôi múc c? n??c và g?o b? vào c?i xay t? t?. Xay ???c hai l?n cho g?o m?n. Xay xong, b? m?t ít mu?i, hành h? thái nh? vào trong thau n??c b?t g?o. Khuôn tráng bánh c?ng do bàn tay ng??i ?àn ông Qu?ng Hòa (vùng nam Qu?ng Tr?ch) làm ra, mi?ng l?n h?n bát ?n c?m m?t chút, thành khuôn m?ng, cao kho?ng 1,5 cm, ?áy b?ng ph?ng.

B?p làm có th? tráng m?t lúc ???c nhi?u khuôn. B?p th?t ?? l?a m?i b? khuôn lên, khi tráng bánh chú ý l?a th?t ?? và ??u thì bánh m?i n? d?y, có hình hoa v?n. Khi khuôn ?ã nóng, dùng môi hay tàu chu?i t?m m? chà lên ?áy khuôn r?i múc b?t g?o tráng lên. Tráng ??n khuôn th? ba thì bánh khuôn ??u ?ã chín, c? l?n l??t làm nh? th?.

Món cá chu?i m?i là l? m?t nh?t. Nguyên li?u chính là nh?ng qu? chu?i s? (lo?i chu?i có h?t) ch?a già nh?ng c?ng không non quá. Ng??i ta hái xu?ng, g?t v?, ngâm v?i phèn ho?c chanh r?i thái nh?. Sau ?ó lu?c, u?n thành hình thù con tôm, con cá r?i l?y t?ng con cá chu?i nhúng qua vào bát gia v?. Lúc s?p cá lên ??a, có th? r??i thêm m?t ít gia v? có ?t, t?i. Nh? v?y trong m?i lát cá ??u th?m gia v?. Khi ?n, l?y bánh xèo cu?n rau s?ng, n?m, cá chu?i l?i r?i k?p vào bánh ?a.
Bánh xèo ?n ngon nh?t là lúc v?a tráng xong, tráng t?i ?âu ?n t?i ?ó. C?m mi?ng bánh trên tay, c?m nh?n ???c s? nóng h?i c?a mùi th?m g?o l?t thì th?t tuy?t v?i.

2. Khoai deo

KHOAI DEO

V?i cái n?ng chói chang cùng v?i h?i n??c t? bi?n th?i vào trên ??t Qu?ng Bình ?ã cho ra khá nhi?u lo?i khoai ngon tuy?t v?i mà m?t trong nh?ng ??c s?n ???c ch? bi?n t? khoai chính là khoai deo. Khoai deo ngon th??ng ???c ch? bi?n t? lo?i khoai lang ?? tr?ng trên ??t th?t, sau khi lu?c xong s? c?t thành t?ng lát và ph?i khô kho?ng 10 ??n 12 n?ng, ?? d?o c?a lát khoai tùy thu?c vào s? l?n ph?i n?ng ít hay nhi?u. Vì hình d?ng gi?ng nh? c? sâm, l?i ch?a nhi?u d??ng ch?t nên khoai deo ???c ng??i dân Qu?ng Bình ?u ái ??t cho tên “sâm ??t”.

Khoai deo ?ã tr? thành món ?n thú v? c?a nhi?u t?ng l?p – t? bình dân lao ??ng ??n nh?ng cô c?u h?c trò lén gi?u trong c?p sách mang ??n l?p và c? nh?ng nhân viên v?n phòng “ng?i nhai cho ?? bu?n”. Ch?m ch?m ?? v? ng?t bùi c?a lát khoai tan ch?y n?i ??u l??i, cái cung cách th??ng th?c m?c m?c ?ó ph?n nào th? hi?n tâm h?n ng??i Qu?ng Bình: t? t?n nh?ng có chút ch?u ??ng, kham kh?.

3. ??n bi?n

??N BI?N

??n bi?n chính là m?t loài r?n bi?n, thân nh? và thon, dài t? 1 ??n 2 mét, có v?y, mình v?n da nhám, ??u nh? ?uôi d?t. ??n bi?n là loài có giá tr? cao trong th?c ph?m c?ng nh? ch?a b?nh. ??n g?m r?t nhi?u lo?i nh? ??n kim, ??n cá, ??n s?c, ??n bông, ??n gai. M?i lo?i ??n khi ch? bi?n l?i có h??ng th?m và v? ng?t khác nhau. Nào là cháo ??n, ??n h?m s? ?t, ??n b?m xúc bánh ?a, ch? ??n, ??n n??ng cu?n lá l?t và ??n h?m thu?c b?c. Vì th? mà con ??n luôn ???c du khách “thích mê” tr??c khi th??ng th?c nh?ng món khác t?i các nhà hàng ven b? Nh?t L?.

Tuy ???c ch? bi?n d??i nhi?u hình th?c khác nhau nh?ng n?c ti?ng nh?t là ti?t ??n và ram ??n. Ti?t ??n (h?i xà huy?t) là th? mà du khách b?n ph??ng tò mò mu?n th??ng th?c h?n c?. Ng??i ta th??ng l?y ti?t ??n v?a h?ng ?em pha v?i r??u, r?t th?m mà còn ch?a ???c b?nh nh?c x??ng. B?n c?ng có th? d? dàng b?t g?p nh?ng bình r??u ngon ???c tr?ng bày, bên trong là nh?ng con ??n ???c ngâm ít nh?t 3 ??n 5 ngày tr??c ?ó.

Hãy m?t l?n nh?m nháp h??ng v? c?a r??u ti?t ??n, b?n s? c?m th?y cái v? ?m n?ng và h?i chát hòa l?n, t?o nên c?m giác r?t khó quên. Ngoài r??u ??n thì ram c?ng là m?t món ngon t? ??n bi?n. Nh?ng con ??n ???c làm s?ch s?, l?y h?t ru?t và huy?t ?en trên s?ng l?ng, b?m th?t nhuy?n r?i cho gia v? tr?n ??u. ??p ???c m?t lúc cho th?m thì ?em cu?n l?i thành t?ng chi?c ram nh?, b?c lên ch?o rán ??u. Khi ?y, b?n s? c?m nh?n m?t mùi th?m b?c lên th?t cu?n hút, ch?a ?n ?ã th?y thòm thèm! M?t ??a ram ??n nóng h?i th?m ngon s? khi?n du khách b?n ph??ng mu?n ? mãi không v?.

N?u có d?p v? quê h??ng Qu?ng Bình, ??n tham quan nh?ng ??a danh n?i ti?ng nh? Phong Nha – K? Bàng, du khách ??ng quên d?ng chân bên b? Nh?t L? ?? th??ng th?c món ram ??n nóng h?i hay r??u ??n th?t ??c bi?t nhé!

4. Cháo canh

CHÁO CANH

Có l? c?ng nh? ph? v?i ng??i Hà N?i, cháo canh g?n bó v?i ng??i Qu?ng Bình nh? th?c ?n không th? thi?u vào bu?i sáng. Ch? có ?i?u n?u ph? th??ng th?c c? ngày l?n ?êm thì cháo canh ch? bán m?t bu?i. Món này c?ng không bày bán nhan nh?n nh? ph? Hà N?i bây gi? (t? B?c vào Nam, t? v?a hè ??n c?a hi?u) mà ???c ch?n l?c b?i nh?ng c?a hi?u uy tín hay nh?ng th?c khách sành s?i.

Gi?ng nh? tính cách ng??i Qu?ng Bình m?c m?c, chân ch?t, v? hình th?c cháo canh không ??p m?t và c?u k? nh? ph?. S?i mì ???c làm khá thô s? (nhào m?n, cán m?ng và c?t s?i theo cách th? công) nên s?i to và dày ch? không m?m, m?ng nh? bánh ph?. N??c dùng nhi?u và có màu vàng ??m c?a th?t cua, ch? không s?n s?t nh? tô bánh canh cua.

Trong tô cháo canh có s? k?t h?p c?a cá, tôm, th?t n?c… Trong ?ó, cá lóc là nguyên li?u không th? thi?u. Cá lóc sau khi lu?c s? ???c bóc l?y th?t, xào, nêm v?a gia v? r?i th? vào n?i cháo canh ?ang sôi sùng s?c. Nh?ng lát hành, ngò thái m?ng s? ???c r?c ??u lên m?i tô cháo canh ?ang b?c h?i nghi ngút ?? v?i b?ng ??n cho khách th??ng th?c.

Cháo canh Qu?ng Bình còn l? b?i ???c ?n kèm v?i rau c?i xanh thái nh?. Tô cháo canh nóng h?i ???c tr?n thêm nh?ng lát rau c?i xanh s? ?i?m thêm màu s?c và h??ng v? t??i ngon. V? c?i xanh v?a ng?t v?a cay t?o c?m giác bùi bùi n?i s?ng m?i khi th??ng th?c.

? TP ??ng H?i, cháo canh có th? ?n kèm v?i nem ch? – dù hai th?c này không h? ?n nh?p v?i nhau. S? k?t h?p này có xu?t x? t? nh?ng ng??i nông dân quê M? Tr?ch ?? thêm no b?ng. Mi?ng nem ch? giòn tan, th?m ph?c s? cu?n hút b?n th??ng th?c, sau ?ó nhâm nhi n??c dùng, r?i nh?ng mi?ng cá lóc còn nóng s?t.

5. L?u cá khoai

L?U CÁ KHOAI

Các quán ? ??ng H?i chuyên món l?u cá khoai (có n?i g?i cá cháo). Ch? c?n nhìn tô cá ?ã ??p gia v? mang ra ?? trên bàn thôi thì n??c mi?ng c?ng ?ã ch?y. T?ng khúc cá tr?ng nõn nà, m?m m?m nh? thách th?c, khêu g?i. Cá ???c làm s?ch, b? ??u, ru?t, c?t ?ôi. ??p cá khoai ch? c?n các lo?i gia v? bình th??ng nh? mu?i, ?t, b?t ng?t nh?ng luôn ph?i có th?t nhi?u cây nén (thu?c h? hành t?i) ???c c?t m?n c? lá và c? nh?.

Còn n?i n??c l?u g?m các lo?i nh? cà chua, kh?, n?m, chua me, m?ng chua, d?a c?i. K? ra ??n gi?n nh?ng không ph?i v? ch? nào c?ng ngon mà còn ph? thu?c vào bàn tay ng??i ch? bi?n. M?t y?u t? quy?t ??nh n?a là cá ph?i th?t t??i.

V?a nói n?m ba câu chuy?n, n?i n??c ?ã sôi sùng s?c trên ng?n l?a m?nh, lúc này m?i g?p cá cho vào. Không nên cho h?t cá vào n?i cùng lúc; m?t ng??i ?n hai khúc m?t l??t, c? c?ng l?i r?i cho vào, h?t l??t này ??n l??t khác. Không ?? cá quá chín vì s? nát ra và m?t h?t ch?t; ch? c?n sôi lên m?t chút là v?t ra chén. ?n ngay sau khi b?t nóng, ??ng ?? ngu?i cá s? tanh.

6. Bánh l?c b?t s?n, tôm sông

BÁNH L?C B?T S?N

Bánh l?c v?n t? trong Hu?, ?ông Hà ra r?i neo l?i ? Qu?ng Bình, ???c b? sung thêm h??ng v? m?i, tr? thành m?t món ?n ??c bi?t nh?t c?a t?nh Qu?ng Bình. Không m?y ai qua ??ng H?i l?i không mu?n n?m th? và mua bánh làm quà.

Nguyên li?u c?a bánh l?c ch? ??n gi?n là b?t s?n l?c, tôm, m?c nh? và m?t ít gia v? khác c?a v??n nhà. Tôm dùng cho bánh ch? là lo?i nh? ? c?a sông, v?a ??m v? phù sa c?a ??ng, v?a m?n mòi v? bi?n.

B?t s?n sau khi ?ã l?c, ?em lu?c chín vài ph?n (khi nhìn th?y l?p ngoài trong su?t), ph?n nhân bên trong còn tr?ng, s?n s?t s?ng. V?t b?t ra ?? ngu?i, ?em nh?i k? tr?n ph?n s?ng l?n ph?n chín. ?ây là thao tác công phu nh?t c?a ng??i làm bánh l?c.

M?i chi?c bánh b?t l?c b?c m?t con tôm, ít lát th?t rim và gia v?, v?t thành hình m?t tai bèo nh?. Có th? ?em tr?ng (nhúng) n??c sôi ?n ngay hay gói lá chu?i ?em hông (?? nh? ?? xôi), dành cho ng??i mang ?i xa. Lo?i bánh gói này có th? ?? nhi?u ngày, khi ?n, ?em h?p l?i cho nóng, v?n th?m d?o nh? bánh m?i, ???c ch?m v?i n??c m?m ch?t Qu?ng Bình v?i nh?ng lát ?t cay xé l??i m?i càng ?áng nh?.

? Qu?ng Bình ngon nh?t là bánh l?c c?a m? Xá ??ng H?i. Lo?i bánh dày công, ?? ch?t b? d??ng ?y l?i r?t r?. Ch? vài ch?c nghìn là c? nhà có th? có ???c b?a liên hoan ho?c mang ?i xa thành m?t món quà quý.

7. Ru?c tháng sáu

CON RU?C

Con ru?c, ng??i mi?n B?c g?i là moi, ng??i trong Nam g?i là con khuy?c, thu?c lo?i nhuy?n th?. ? vùng c?a bi?n Nh?t L?, ru?c tháng sáu ngon nh?t. Ng?n ng? ??ng H?i nói: “Ru?c tháng sáu là máu r?ng”. ?ó là m?t cách nói ?n d?, hàm ý r?ng ru?c tháng sáu quý hi?m vì ít n?m ru?c tràn v? trong tháng sáu và ??i v?i ng??i Vi?t chúng ta, cái gì thu?c v? r?ng, ph??ng ??u mang ý ngh?a t?t, ??p, hi?m quý; ??ng th?i ng?n ng? này c?ng mang ý ngh?a so sánh: ru?c tháng Sáu làm ra ?? nh? máu r?ng.

M?t khác, ??i v?i ng? dân ??ng H?i, n?m nào tháng sáu có ru?c là n?m ?ó s? ???c mùa cá, nh?t là n?c m?ng, m?t lo?i cá làm n??c m?m tuy?t v?i, b?i l? ru?c áp l?ng ??n ?âu là cá n?c, cá c?m, cá trích theo ru?c ki?m ?n ??n ?ó; ??ng th?i v? ru?c c?ng kéo dài ??n tháng 8 âm l?ch.

Nh?ng lo?i ru?c l?t th??ng ???c dùng nh? th?c ?n hoàn ch?nh không qua khâu n?u n??ng gì n?a. Nh?ng th? ru?c m?n ?? l?i hàng n?m, th? này th??ng ?? thay b?t ng?t trong n?u n??ng. Trong b?a c?m c?a ng??i lao ??ng ??ng H?i khi nào c?ng có món ru?c l?t, ?n v?i kh? rành, lo?i kh? v?a ng?t v?a chua. ?ó là m?t món ?n r? ti?n nh?ng l?i có s?c quy?n r? r?t k? l?. Ru?c ?n không v?i c?m, ho?c cà v?i ru?c, ho?c th?t l?n lu?c ch?m ru?c, ?n v?i bún, v?i bánh ?úc, ??u là nh?ng món ?n tuy?t v?i ??i v?i ng??i ??ng H?i.

Bên c?nh ru?c còn có n??c m?m ru?c. Mu?n l?y n??c m?m ru?c thì khoét m?t l? b?ng cái bát gi?a b? m?t v?i ch? vài gi? sau s? có m?t n?a bát n??c m?m. N??c m?m ru?c tuy không ngon th?m nh? m?m cá, song ng?t và ??m ?à h?n và nó c?ng là món “??c s?n” trong ?m th?c c?a nh?ng ng??i sành ?n ??ng H?i.

8. G?i cá nghéo

CÁ NGHÉO

Cá nghéo thu?c h? cá x??ng s?n nh? cá m?p, ?? con ch? không ?? tr?ng. Cá nghéo toàn th?t, gan béo, th?t ngon, tuy da có nhám (do ?ó g?i là cá nhám), có tanh, nh?ng c?o da b?ng n??c sôi nh? c?o l?n thì không còn tanh n?a, th?t cá lúc ?y tr?ng nh? bông, m?i nhìn ?ã thích.

Cá nghéo làm g?i ?n v?i n??c lèo, rau s?ng, nh?m r??u là m?t món nh?u ??p; còn nh? kho v?i ngh?, m?t, g?ng là món ?n b? âm. Các l??ng y ? ??ng H?i khuyên ng??i b?nh nghèo nên ?n cá nghéo bao t? sau khi lành b?nh, không c?n u?ng thu?c b?, t?n ti?n.

Ch?n mua cá nghéo ch?a, m? l?y b?c cá con trong b?ng cá m?, ?? nguyên b?c, tránh làm v?, r?a qua n??c mu?i ?m (không quá sôi) b?c g?o n?u cháo, v?a chín t?i thì th? b?c bao t? cá vào, h?m k?, thêm gia v? tiêu hành, th? là ?ã có thang thu?c b? toàn di?n âm d??ng v?y. Sau b?nh, ch? c?n ?n 5 hay 7 l?n nh? v?y là kh?e.

9. M?m l?p

M?M L?P

Cá l?p là m?t lo?i cá con nh?, mình lép k?p ?úng tên g?i c?a nó; thân m?m nh?n do b? x??ng hom không c?ng, th?t l?i nhão do quá nhi?u m?. Ng??i ta ch? dùng cá l?p làm m?m ho?c n??ng t??i trên than.

Mu?i m?m l?p không ph?i nhi?u công ?o?n nh? m?i th? m?m khác. Ví d? nh? mu?n làm m?m cá ng? hay cá thu… ng??i ta ph?i làm cá ra t?ng khúc, ?em mu?i m?t th?i gian, v?t ra r?i tr?n v?i m?t l?p b?t ngô rang ho?c b?t g?o rang x?p vào v?i, vào chum, gài lá ho?c mo cau, b?o qu?n ??n vài ba tháng m?i thành m?m.

Còn nh? m?m cá l?p, th??ng ???c g?i là m?m x?i, ngh?a là m?t th? cá tr?n mu?i, ch? ép l?i vài ba hôm ?ã ra thành ph?m. M?m l?p um m?, hành, k?p v?i rau m?ng (m?t lo?i rau r?ng, thân cây to, m?c th?ng b? sông, b? su?i, b? khe núi) ???c ng??i ??a ph??ng r?t ?a thích.

10. Canh n?m tràm

CANH N?M TRÀM

? ch? ??ng H?i (Qu?ng Bình) luôn t?p n?p ng??i mua, k? bán. Theo nh?ng ng??i bán n?m tràm, thì lo?i n?m này không ph?i n?i nào và mùa nào c?ng có. N?m tràm th??ng m?c trên s??n các gò ??i hay d?c theo ven b? c?a nh?ng con su?i, có hình tròn nh? qu? tr?ng gà, nhìn béo múp, có màu tím ??m; nh?ng cây l?n h?n có màu nâu tím – màu c?a nh?ng trái sim v?a chuy?n màu, s?p chín; nh?ng cây n?m ?ã già thì ch? còn l?i màu nâu th?m. M?i n?m, n?m tràm ch? có hai mùa vào kho?ng tháng 4 và tháng 7, tháng 8 âm l?ch. G?i là mùa v?y thôi, nh?ng th?c ra th?i gian r?t ng?n ng?i, ch? ?? kho?ng d?m b?y ngày sau m?i ??t m?a.

Theo kinh nghi?m c?a các bà n?i tr?, n?m tràm có th? ch? bi?n ???c nhi?u món nh? n?u cháo, xào v?i các th?c ph?m khác, nh?ng có l? món ?n ph? bi?n, quen thu?c nh?t v?i ng??i dân Qu?ng Bình v?n là canh n?m tràm.

Ch? bi?n n?m tràm c?ng khá công phu. Tr??c tiên, g?t b? l?p v? dính ??t d??i chân, l?y m?i dao nh? nhàng bóc màng v? màu nâu trên tán n?m. ?? n?m tràm b?t ??ng và ?? nh?t, nên ngâm n??c mu?i loãng và r?a th?t s?ch ho?c có th? ch?n qua n??c sôi r?i r?a l?i b?ng n??c l?nh, ?? ráo. Nh?ng v?i nh?ng ng??i ?ã nghi?n cái v? ??ng này thì ph?i ?? nguyên, ?n th?t ??ng m?i th?y “?ã”. Sau khi ??p tôm và th?t cho th?m, cho n?i lên b?p phi hành cho th?m, cho th?t ba ch? vào ??o qua, ti?p ??n cho tôm ?ã bóc v? vào ??o ??u m?t l??t r?i cho n??c vào ?un sôi. R?i m?i cho n?m vào ch? n??c sôi l?i, b? rau vào ??n khi rau chín thì t?t b?p. Nêm n?m gia v? cho v?a ?n; lá tr?ng non, lá l?t x?t nh?, cho m?t ít vào, n?i canh s? d?y mùi th?m r?t ??c tr?ng. Canh n?m tràm có th? n?u v?i nhi?u lo?i rau khác nhau, nh?ng ng??i ta th??ng n?u v?i rau khoai lang b?i v? thanh mát c?a th? rau này làm gi?m ?i ph?n nào v? ??ng.

11. Bánh khoái

BÁNH KHOÁI

Tho?t nhìn bánh khoái có nhi?u nét gi?ng v?i bánh xèo mi?n nam. Ch? khác là bánh to h?n, giòn h?n, ch? bi?n c?u k? h?n và ??c bi?t bát n??c ch?m (ng??i dân ??a ph??ng th??ng g?i là n??c lèo) mang nhi?u h??ng v?.

B?t ?? làm bánh ph?i ch?n ???c lo?i g?o ngon, xay nhuy?n, hòa v?i n??c thành h?n h?p l?ng. ?? bánh khi chiên ???c giòn, ng??i ta hòa thêm m?t ít b?t ngô, thêm tr?ng gà ho?c v?t, ít b?t ngh? ?? bánh có màu s?c ??p và nhi?u dinh d??ng h?n.

Nhân bánh bao g?m th?t n?c heo b?m nh? ?ã ??p gia v?, tôm bóc v? s? ch? qua, “khuy?n mãi” chút giá s?ng. Khi chiên bánh khoái ph?i chú ý ??n ?? nóng c?a l?a ?? bánh ???c giòn và vàng. N??c ch?m ph?i có h??ng v? ??c tr?ng, mùi th?m béo ng?y. ?? làm ???c bát n??c ch?m nh? th? c?n ph?i có th?t n?c, cà chua, d?a, bánh quy, l?c rang…

Vào nh?ng ngày mát tr?i khi th??ng th?c m?t mi?ng bánh khoái nóng h?i th?m l?ng cu?n l?i v?i rau s?ng, ch?m n??c lèo ch?c h?n s? hi?u ???c vì sao nó mang cái tên thú v? ?y.

Ngu?n: C?m nang du l?ch  Jerry Rice Jersey

Bình luận